John Tavener

Hij brak door met zijn  “Song for Athens”. Het werd gespeeld bij de begrafenis van Prinses Diana. Maar wat is doorbreken? In de decennia daarvoor schiep hij al een eigen Bestand:John tavener 2005.JPGuniversum. Een klankwereld die geloofde dat er een zinvolle orde zou kunnen bestaan. Hij behoorde tot dezelfde ‘school’ als Górecki en Arvo Pärt. Zij reageerden op de moderne, klassieke, muziek. Schönberg had de chaos en de toevalligheid willen verklanken. “Pling-plong”- muziek zeiden sommigen spottend. Schönberg vond elk denken in orde pervers. Is armoede orde? Is geweld in orde? Welke orde zou er in een wereld kunnen bestaan, die gewetensloos en gevoelloos kinderen doet sterven van honger? Schönberg, en vele componisten met hem, wilde laten horen dat er niets anders kan zijn dan wat jij opvangt en verstaat.

Tavener leefde in een ander bestaan. Leefde, verleden tijd: hij is gestorven. 67 jaar. Geïnspireerd door het christelijk denken meende hij dat er een geheim moest zijn waar het leven op gegrond is. Een dragende grond. Noem het “G’d”, of “liefde”. Misschien is de dragende grond in zijn muziek alleen zijn muziek zelf. Zolang ik zing word ik gedragen. G’d en werkelijkheid zijn niet uit elkaar te trekken.

Jaren gold zijn muziek als kitscherig en romantisch. Dat laatste was niet positief bedoeld. Het eerste ook niet. Algemeen werd gedacht, dat Tavener zijn tijd niet verstond. Hij zou zijn achtergebleven in een droomland. Slechts wie van zijn muziek wist betrad de ruimtes ervan met liefde. Ooit, jaren negentig, vond Tavener mij, heel simpel in mijn keuken. Ik dacht dat ik gezocht werd en ik wilde bidden. De critici lachten.

De tijd kan echter wat je voor onmogelijk hield. De tijd brengt boven wat beneden lag en maakt zichtbaar wat verborgen bleef. Arvo Pärt werd ontdekt. Zijn Spiegel im Spiegel klinkt vaker, is geen vreemde meer. De kitsch sleet weg uit onze oren. Klinkt nu de moderne klassieke muziek niet juist als tijdgebonden?

Wanneer je Tavener hoort, gaat de verwondering open. Dat alles er is. Gaat zelfs de verwondering over de chaos open. Dat het bestaat. Alles.

Gisteren luisterden wij naar zijn “Icons”.  Vandaag stond er één kolommetje in de krant. Dat hij niet meer hier is, bij ons. Het is vast toeval. Of een kwinkslag van de chaos. Maar het zou ook een knipoog kunnen zijn. Van een liefde die, toch, ondanks alles, is en draagt.

Advertenties