Dorpsdominee verlaat Sauwerd

 

SAUWERD – (dit artikel verscheen op 6 juni in de Ommelander Courant) Hij wilde dolgraag in een dorp aan de slag gaan en dat is predikant Sybrand van Dijk uiteindelijk zeer goed bevallen. Tien jaar geleden kwam hij vanuit Zuid-Holland naar Sauwerd, waar hij uitgroeide tot een geliefde dorpsdominee. ,,Ik vroeg de kerk om de ruimte om dominee voor het hele dorp te kunnen zijn”, zegt de uit Utrecht afkomstige voorganger en nu, tien jaar later, kan vastgesteld worden dat hij daarin is geslaagd. Maar er komt deze maand een einde aan zijn verblijf in Sauwerd. Hij en zijn echtgenoot Henk van Donk nemen zondag 23 juni afscheid van de protestantse gemeente Adorp, Sauwerd en Wetsinge. De laatste dienst met Van Dijk als voorganger begint om 09.30 uur.

Sybrand van Dijk is een bijzondere predikant. Vaste prik is dat hij in Sauwerd Sinterklaas ontvangt en ook is hij bestuurslid van de Oranjevereniging. ,,Dat is voor een dominee inderdaad niet gebruikelijk”, geeft Van Dijk lachend toe. Daardoor staat de dominee echter wel middenin in het dorpsleven en dat is precies wat hij wilde bereiken.  Zo komt hij namelijk ook in contact met mensen die niet naar de kerk gaan. ,,Bij God is voor iedereen ruimte, niet alleen voor mensen die trouw naar de kerk gaan. Het is geen kwestie van zegeltjes sparen”, aldus de dominee.

Van Dijk groeide op in een protes­tants gezin, maar zou zich later in zijn leven afvragen of hij daar wel op zijn plek was. Dat verhaal begint bij Hebe Kohlbrugge, die in 2016 op 102-jarige leeftijd overleed en in de Tweede Wereldoorlog actief was als verzetsstrijdster. ,,Na de oorlog zette zij zich in om bij te dragen aan het verminderen van de haatgevoelens tussen Nederland en Duitsland en bruggen te slaan tussen beide landen. Uiteindelijk richtte ze zich vooral op Oost-Europa, op landen die communistisch geworden waren. Vanaf de jaren zestig zorgde ze ervoor dat Nederlandse theologiestudenten in Oost-Europa konden gaan studeren. Die studenten waren volgens haar levende boeken, die niet gecensureerd kunnen worden. Wat ze hebben gezien, hebben ze immers gezien”, vertelt Van Dijk. Eind jaren tachtig ging hij zelf als ‘bruggenbouwer’ die kant op, naar Polen om precies te zijn. ,,Dat was in 1989, pal voor de omwenteling. Ik heb Polen van de ene op de andere dag zien veranderen, al heerste er in de nacht van de val van de muur ook veel angst. Men was bang voor een Russische inval.” In Polen raakte hij ook onder de indruk van paus Johannes Paulus II. Van Dijk maakte de Poolse kerkleider mee tijdens bezoekers aan diens vaderland. ,,Een van zijn thema’s was ‘Vrijheid begint waar mensen hun verantwoordelijkheid nemen’ en dat sprak mij heel erg aan”, aldus de Sauwerder. Mede door het optreden van de paus kreeg hij steeds warmere gevoelens voor de katholieke kerk. ,,Wat bij de katholieken heel sterk geldt, is dat de kerk en het geloven als een gemeenschap worden gezien. Bij de protestanten is dat veel minder uitgewerkt en sta je als individu voor God”, legt Van Dijk uit. Een ander groot verschil is in de katholieke kerk een grote rol is weggelegd voor symboliek. ,,Protestanten willen alles onder woorden brengen, maar soms is bijvoorbeeld het aansteken van een kaars voldoende. Niet alles hoeft plat gepraat te worden”, vindt Van Dijk, die op een bepaald punt in zijn leven overwoog om  priester te worden. ,,Ik kreeg een gesprek met kardinaal Simonis, die toen aartsbisschop van Utrecht was. Dat gesprek mislukte volledig”,  kijkt Van Dijk terug.  De overstap naar de katholieke kerk was meteen van de baan. Hij bleef protestants. ,,Je ontdekt jezelf in anderen”, zegt de predikant over dat proces. Toch stond op dat moment nog helemaal niet vast dat Van Dijk dominee zou worden. Dat inzicht kwam pas in Taizé. Na 2,5 jaar in Polen te hebben verbleven, bracht hij ook 2,5 jaar in deze Franse gemeenschap door. Als kloosterling bad hij veel en hielp hij mee om de bijeenkomsten voor de soms wel 9000 jongeren te organiseren. Na 2,5 jaar dacht Van Dijk zijn roeping te hebben gevonden: hij werd broeder in het klooster van Taizé. ,,De broeder die mij begeleidde, vond dat geen goed idee. Toen ben ik, best ontdaan, teruggegaan naar Nederland”, vertelt Van Dijk. Een jaar later keerde hij terug om het uit te praten. Op de vraag wat Van Dijk met zijn leven ging doen, antwoordde hij dat hij sowieso geen dominee zou worden. ,,Maar eenmaal buiten overkwam me iets heel bijzonders. Ik voelde me heel raar en plots wist ik zeker dat ik wél dominee wilde worden. Ik ervoer ineens de vrijheid om mijn eigen keuze te maken en belde meteen mijn familie op om het te vertellen. Die wisten het al lang. Ik had immers theologie gestudeerd, dus verrast waren ze bepaald niet”, lacht Van Dijk. Hij kon meteen als predikant aan de slag. op verschillende plaatsen in Zuid-Holland.

Op 11 oktober 2009 werd hij predikant in Sauwerd. ,,Ik wilde heel graag in een dorp werkzaam zijn en de advertentie van de PKN-gemeente in Sauwerd sprak me heel erg aan. Het was een evenwichtige advertentie, terwijl ik soms advertenties tegenkwam waar de wanhoop vanaf droop. Dan lees je gewoon dat de gemeente op het punt staat te verdrinken en ze een reddingsboei nodig hebbeen”, vertelt Van Dijk.

Het goede gevoel dat hij bij Sauwerd had, bleek terecht. Nu, tien jaar later, prijst hij de kerkgemeente als een warm bad, waar iedereen zich welkom mag voelen. ,,Het is een open kring en mensen staan meteen klaar om te helpen. Dat geldt ook voor het dorp Sauwerd als geheel.” Sauwerd is een dorp van aanpakkers, de geschiedenis rond de buurtsupermarkt is daarvan het bekendste voorbeeld. Van Dijk illustreert zijn verhaal met een andere gebeurtenis. ,,Vier jaar geleden overleed een alleenstaande man. Hij had geen geld en geen familie. ‘We gaan hem toch niet zomaar onder de grond stoppen?’, vroeg zijn buurvrouw zich af. Toen is er van alles losgekomen. Er werd een kist geregeld, de bloemist zorgde voor de bloemen en ik wilde de dienst wel doen. Omdat hij lid was van SIOS, heeft de kist op de middenstip van het voetbalveld gestaan met spelers van SIOS er omheen. Het hele dorp liep uit. Dorpshuis Ubbegaheem zat afgeladen vol. Dat is zo Sauwerd.” Het dorp Sauwerd laat zien wat de kracht van een gemeenschap kan zijn. ,,In onze tijd worden mensen steeds individualistischer, terwijl een gemeenschap sterker is dan losse individuen bij elkaar. Natuurlijk is ook het dorp Sauwerd veranderd, maar hier is het wel zo dat als iemand hulp nodig heeft er altijd iemand voor hem of haar klaar staat. Dat heb ik zelf ook gemerkt. Mijn partner is heel ziek geweest. Hij heeft een konijnenfokkerij en er kwam meteen iemand bij ons achter huis. ‘Ik had het zo bedacht dat ik de hokken schoon maak’, zei hij meteen. Hij was heel praktisch en ook dat is echt Sauwerd.”

 

door Hielko Merkus