G’d staat niet boven het poppenspel.

lissabonSylvia Witteman wist het in de Volkskrant zeker: na de ramp die vlucht MH17 had getroffen “klonk in de kerken de vraag waar God was geweest”.

Ik ben niet in alle kerken geweest, en kan dus niets met zekerheid melden over de vraag naar God in de afgelopen weken. Maar van Wittemans boude stelling keek ik toch wel even op. Alsof de kerken nú pas, voor het eerst, beseften, dat er iets niet klopt in de veronderstelling dat God alles ‘naar zijn goedheid bestuurt’.

Feitelijk werd de vraag al in 1755 met een zo grote indringendheid gesteld, dat ze onvermijdbaar werd. In dat jaar werd de stad Lissabon door een aardbeving verwoest. Er waren kranten, een nieuw verschijnsel, die het bericht binnen een paar weken door Europa verspreidden. Als zó veel mensen in één klap gedood werden, hoe kon je dan staande houden, dat er een goede God zou zijn?

De klassieke antwoorden zullen toen de rust even hebben doen weerkeren: de mensen werden voor hun zonden gestraft. God had een – niet na te trekken- bedoeling met Lissabon, het was een waarschuwing aan alle andere steden: als zij zich niet omkeerden zou het hen ook treffen. Alle antwoorden hebben dit met elkaar gemeen: ze verdedigen de stelling dat er een God is die alles in Zijn hand houdt, bestuurt en laat verlopen zoals Hij dat goed vindt. “Die alles leidt naar Zijn bestel”.

De verschrikkingen daarna, de Eerste Wereldoorlog, de Spaanse Griep, de Tweede Wereldoorlog met zijn massale moord op de Joden, deden niet alleen de vraag opnieuw klinken, maar drongen nog dieper door: klopte het  wel dat er zo’n soort God was? Was er- om het duidelijk te stellen- wel een Grote Poppenspeler?

Karl Barth las de Schriften opnieuw. Bonhoeffer las de Schriften opnieuw. En beiden kwamen tot een grote ontdekking: ten eerste – over G’d valt niet zo veel zinnigs te zeggen. G’d is zó totaal anders, dan onze woorden, gedachten of vermoedens kunnen uitdrukken, dat elke poging tot een beschrijving G’d te kort doet. Dat was één.

Maar de tweede ontdekking was misschien nog wel onthutsender: de vraag naar G’d was op deze wijze al twee en een half duizend jaar eerder gesteld. oor de zonen van Israël. Zij hadden een godsdienst gehad van een God die offers eiste en daar bescherming voor in de plaats bood. Maar ondanks dat, waren zij in ballingschap gevoerd. Hoe kon dat? Hoe kon G’d zoiets toestaan?

Ik vind het ontroerend, dit doorbrekend inzicht: er klopt hier iets niet. En dat “het klopt hier niet” is niet zomaar weg te krijgen. Niet door de juiste godsdienst, niet door de godsdienst af te zweren, niet door gestrengheid, niet door kunstzinnigheid, niet door perfektionisme, door niets. Voortdurend loop je tegen pijn aan. Tegen mislukking en absurditeit.

Ook G’d heft de absurditeit niet op.

Dit is de grootse ontdekking van de kinderen van Israël: er is geen bescherming tegen de grilligheid van het leven. Je kunt er alleen maar je weg mee gaan. En te midden van de absurditeit een nieuw begin scheppen.

G’d was niet langer: die voor alles zorgt. G’d werd: die jou toeroept.

En G’d roept iets van: “Leef!” Ondanks alles.

Ik heb G’d wel gezien, de laatste weken. In de duizenden en duizenden die geraakt waren door de verschrikkelijke dood van driehonderd mensen. Ik heb G’d gezien in de stilte langs de snelwegen, de bloemen die machteloos van viaducten werd gegooid. Ik heb G’d gezien in het delen van de kwetsbaarheid. En ik werd zelf aangeraakt. Om te delen.

Sylvia Witteman zag het niet. In haar post-moderne denken bleek zij hopeloos ouderwets te spreken over God. Dat die de ramp had kunnen voorkomen, of zoiets. Ze loopt daarmee, inmiddels, tweeeneenhalfduizend en nog zo’n vijfenvijftig jaar achter.

Advertenties

Eén reactie op “G’d staat niet boven het poppenspel.

  1. Aan het eind van het artikel beweert de auteur dat hij G’d de laatste weken wel heeft gezien. In de reacties van de duizenden die geraakt waren door de dood van 300 mensen. In de stilte, de bloemen en in het delen van kwetsbaarheid.
    Ik vraag me af waarom de auteur hier G’d in wil zien. Waarom zou dit positieve gedrag niet menselijk kunnen zijn en geweld en oorlog wel? Ik vind dat bipolaire karakter van de mens prima passen bij de natuur waar we onderdeel van zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s