Professor, bestaat God?

De Rijksuniversiteit van Groningen viert feest. Ze bestaat vierhonderd jaar! Ter gelegenheid daarvan werden alle inwoners van Stad en Ommelanden uitgenodigd vragen te stellen. Anco, een jongen van zeven, hoorde dat en pakte het gelijk groot aan: “Professor, bestaat God?”, vroeg hij. Als we dan toch wat willen vragen, laten we dan maar bij de basis beginnen, zo moet de jongen hebben gedacht.

Peter Barthel gaf antwoord. Hij is sterrenkundige. En daarmee, zo zegt hij, hard-core wetenschapper. Geen professor Zonnebloem die maar wat aanklooit en van ontploffing naar ontploffing gaat, maar iemand die de dingen goed op formule kan brengen en daar resultaten mee boekt.

Wat schrijft hij aan de zeven-jarige? Dat het leven te veelkleurig en te rijk is om alleen in formules te kunnen vatten! Er is, zo schrijft hij, ook zoiets als verwondering. Veel astronauten komen terug op aarde en zijn ondersteboven van wat ze hebben gezien: de blauwe planeet in een een eindeloze ruimte. Maar goed, verwondering valt, zoals wij weten, buiten de wetenschap. Ze kan onderwerp van wetenschap zijn. Maar ze doet aan het spel zelf niet mee. Noem het een tekort, het is zo.

“God”, zo veel zegt Barthel: “Is een verzamelnaam voor alles wat het leven bijzonder maakt”. En hij dacht aan de vriendschap, de liefde, de geraaktheid, de goedheid en nog een paar van zulke dingen.

Moedig zet hij uiteen, dat zo lang er mensen bestaan, zij dachten aan goden in een hemelse sfeer die de dingen op aarde regelden. Het Joodse volk kwam echter, drieduizend jaar geleden (de mens loopt hier zo’n tweehonderdduizend jaar rond) met een revolutie. Er zijn geen goden die “dingen regelen” er is een God met een stem die mensen oproept lief te hebben en het goede te doen. Een tamelijk nieuwe uitvinding dus, die éne God. Nieuw ook, dat het zwaartepunt van God bij mensen kwam te liggen. Hij verliet als het ware zijn hemel. Dat laatste zeg ik, trouwens, en niet Barthel.

Ik vond het een mooi antwoord. Een heldere definitie van “God”  en een krachtige verwoording van de “vondst” van de Joden. Chapeau. Niet iedereen echter vond de brief van Barthel zo treffend of  juist. Zeg “God” en je hebt gedonder in de glazen. En in Nederland zeker. Dus volgden er brieven, meer brieven aan Anco. Met andere antwoorden. In één van dez brieven werd gezegd: “als dat alles is, (wat Barthel zegt) dan kun je het woord God ook wel weglaten.”

Ik heb die afkeurende reaktie vaker gehoord. Ik begrijp haar eerlijk gezegd niet helemaal. Dat je het woord “God” ook weg kunt laten en dat daarmee de werkelijkheid niet ratelend in elkaar stort, dat lijkt mij evident. “God” lijkt mij niet een woord dat bíj de werkelijkheid komt, als een kers op een slagroomtaart, maar “God” is een woord waarmee wij de zoetheid van de slagroomtaart zelf in taal proberen om te zetten. God is ìn de slagroomtaart, om een slogan van ds. Hendrikse te parodiëren. Zonder het woord God gebruik je waarschijnlijk andere woorden om hetzelfde uit te drukken. Niet-christenen zien hetzelfde wat christenen zien. Ze delen dezelfde werkelijkheid. Christenen ordenen, wat zij zien, misschien anders.

Nog minder begrijp ik de uitroep “als dat alles is”. Alsof liefde, “ach ja, wat is nou liefde” en je haalt je schouders op. Er is zo’n verveeld liedje op een zeurmelodie “is this all there is?” De prachtigste dingen worden bezongen en de zangeres haalt vermoeid haar hand door haar haar.

Liefde ìs alles.

Het woord “God” kan ons helpen om dat niet te vergeten. Om ons er steeds weer op te focussen. Zoals een trompettist zijn ogen gaan glimmen als hij nieuwe trompetmuziek ontdekt in de bladmuziekhandel. Zo gaan onze ogen glimmen als we liefde ontdekken. En we moeten ons er op focussen, omdat ons leven zó snel is dat we er maar al te vaak aan voorbij lopen.

“Die aangeroepen wordt”, schijnt etymologisch de betekenis van “God” te zijn. Ik volg nu Huub Oosterhuis. Wij, wij roepen de liefde aan.

Dat Barthel aan het eind van zijn brief concludeert: “Nee God bestaat niet”,  dat zegt hij mij net iets te snel de hierboven genoemde dominee Hendrikse na. Hij had immers eerder betoogd, dat het leven te bijzonder is om woorden als “verwondering, goedheid, liefde” niet te gebruiken. En daarvan zal toch niemand ontkennen dat ze bestaan. Of wel?

Advertenties

Eén reactie op “Professor, bestaat God?

  1. Sinds het antwoord van Peter Barthel aan Anco heb ik elke dag op je blog gekeken of je al een reactie had gegeven :-).
    Een mooie reactie op het mooie antwoord van Peter.

    Ik denk dat waar Peter Barthel schrijft “Nee, God bestaat niet”, het misschien even over een andere God gaat dan in het eerdere deel van het antwoord aan Anco.

    Met hartelijke groet,
    Klaas Wildeman

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s