Over markt en vrijheid.

De vrije markt, wat is er zo aantrekkelijk aan? Dat het geld kan rollen, zullen politici zeggen en ze zullen er blij bij kijken. Want als het geld rolt, groeit de economie, kunnen mensen meer kopen, groeit de economie nog harder en wordt iedereen gelukkig. Je kunt je niet voorstellen dat er een beter systeem zou zijn, dan.

Maar is het ook waar? Dat van het geld misschien wel, maar daar zit dan ook gelijk het probleem. Ik ben geen econoom, ik geef het  toe, maar ik vertrouw twee dingen niet. Aan m’n water niet, zeg maar. Allereerst die vanzelfsprekendheid dat geld zal doen wat het moet doen, als de belemmeringen maar weggenomen worden. Ik denk niet dat er zoiets als een ‘onzichtbare hand’ bestaat die alles ten goede keert in de vrije economie. Ik geloof zelfs niet dat de beeldspraak van de onzichtbare hand werkt. Achter het geld zitten en leven mensen. En die doen niet altijd wat goed is om te doen, helaas. Dat is één.

Mijn tweede argwaan borrelt uit dezelfde bron: de vrije markt geeft ruimte aan het geld, maar waar zijn de andere waarden? Zorg voor de natuurlijke bronnen, bijvoorbeeld? Of voor de zwakke elementen, zoals dieren en – ook  dat – werknemers?

Mijn beide argwanen vloeiden samen in een zinnetje dat gisteren zomaar voorbij rolde. In het hart van economie, nog wel, en van vrijheid, keuzemogelijkheden en groei: bij Achmea. Een bestuurder zei met ronde blauwe ogen: “werknemers moeten beseffen dat ze een grote kostenpost zijn”. Laat de woorden vooral even op u inwerken. Mensen zijn kostenposten.

En wat wil de economie? Juist. De kostenposten verkleinen. Of verwijderen, in dit geval.

Het schokte mij, het gemak waarmee mensen terzijde worden geschoven. Vierduizend! Is er een economische noodzaak? Ik zei al, ik ben geen expert op dit gebied, maar Ephimenco rekende gauw op een bierviltje uit, hoeveel miljoen de verzekeringsmaatschappij had verdiend in het afgelopen jaar. En als bonus noemde hij ook even de salarissen van de topman en de iets mindere-top-mannen.

“Geld stroomt daarheen waar het nodig is”, zegt een wet van de vrije markt. Achmea laat zien, dat dit slechts ten dele geldt. De werknemers heten kostenpost, de topman blijft en verdient weer meer dan het jaar daarvoor. De vooronderstelling dat hij het geld méér nodig heeft dan de werknemers en dat het dus heel rechtmatig is allemaal, dat gaat mij toch enigszins te ver. Maar goed, mij ontbreekt naast kennis, ook het geloof.

Ik geloof wel. Dat doen we allemaal uiteindelijk. Maar ik geloof, dat je mensen in het midden van je denken moet stellen. En niet het geld. Als je een leefbare wereld wilt, tenminste. En naast de mensen, treden dan ook de dieren en de natuurlijke bronnen naar voren. En om die te beschermen heb je regels nodig. Niet, omdat geld onrechtvaardig zou zijn. Geld is, welbeschouwd, niets. Maar de mensen zelf zijn niet helemaal zuiver op de graat. Zij krijgen altijd de kolder in de kop, zodra geld in hun vizier verschijnt. En hoe meer geld, hoe meer kolder.

Ik ben voor de vrije mens. Beteugel dus de markt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s