De geit van Jan Mankes. Haar vrede.

656951b9-d589-4b9a-b220-dcc4eb362fb5_GeitIn 1914 schilderde Jan Mankes een geit. Hoog op de poten, schitterend wit en met ogen om in te verdwalen. Het was het eerste oorlogsjaar. Mankes was zich daarvan bewust. Hij schreef aan een vriend: “Wij gaan moeizame tijden tegemoet.” Willem van Toorn schreef, ruim tachtig jaar later, een gedicht over het dier. Hij beschrijft haar, zoals wij haar op het doek zien. Hij schrijft haar los van het doek en wekt haar weer tot leven. Zij staat in levende lijve voor ons. In al haar rust. Zij is tevreden op de plek waar zij staat. Al zou zij ook ergens anders kunnen zijn. In een stal met hooi en een vrouwenstem die haar roept. Ze blijft waar ze is. In heelheid met zichzelf en haar omgeving.

Het is 1914. In Europa wordt zwaar gevochten. Jonge mannen worden opgeroepen voor de oorlog. Ze sterven. Miljoenen gebroken levens. Honderdduizenden zullen zwaar gehavend van het front terugkeren. De bommen dreunen nog in hun oren, de modder, het bloed, de regen hebben zich in hun ogen geëtst.

Het is niet de wereld van de geit. Zij is wit. Zij kijkt ons aan.

Vandaag gedenken wij hoe 95 jaar geleden de “Grote Oorlog” werd beëindigd.

Je vraagt je af: waarom begonnen we haar ooit? En waarom beginnen we de oorlog steeds en steeds weer?

Jan Mankes

Geit,

 

Zo hoog in beeld staat ze dat wij van onder aan

een kleine helling naar haar kijken, een lage wal

tussen bosrand en veld. Drie berken staan

voor avondlijk land achter haar. Er zal

 

een huis nabij zijn, Een geurende stal

en herfstig hooi. Een vrouwenstem die haar roept

Maar naar dit ander leven wil zij niet toe,

zij wil daar staan, voelend hoe de avond valt,

 

en louter wit zijn, tot haar oren toe

die net binnen de lijst passen. Haar ogen,

als van het meisje dat ze ook is, geloken

maar waakzaam onder de blik die zij vermoedt

van de onbescheiden kijkers die wij zijn.

 

1914. Haar aarde is niet de onze,

waar juist dit jaar het moorden is begonnen

dat ons lat bloeden uit miljoenen wonden,

Zij staat in onze droom van vrede. Zij kijkt ons aan.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s