Marino Marini.

Als een deur even opengaat naar een onvermoede dimensie, dan is kunst kunst. Dan volstaan woorden niet meer. “Mooi” niet, “indrukwekkend” niet, niets beschrijft de ervaring. Of het zou zwijgen moeten zijn. Ooit was er in Rotterdam zo’n expositie. Van Giacometti. Zijn eindeloze, geduldige gepruts om ruimte en voorwerp met elkaar in contact te brengen liet de bezoekers duizelen. Hij boetseerde reusachtige, magere mensen in hazenpas. Ze stonden je benauwend dichtbij. Hij priegelde luttele millimeters hoge danseresjes aan het einde van een dansvloer. Ze leken lichtjaren verwijderd. Hij tekende de indruk die iemand had achtergelaten, nadat zij was opgestaan en weggegaan. We keken naar een zwart stuk papier met witte cirkelende lijnen: nooit eerder zag ik zo’n waar portret. De ruimte ontvangt zijn karakter door de mensen die er in bewegen. Hij ontvangt blijvend zijn karakter door de mensen die er waren en weer verdwenen.

Vanmiddag ging de deur weer open. Niet, dat wij het verwachtten. We dachten aan niets. Wisten ook niets. We gingen eigenlijk alleen maar voor het ei, dat een dinosauriër boven op het museum De Fundatie had uitgepoept. Eerlijk is eerlijk: het is een fenomenaal ei. Het lokt je al van stratenver. Het ligt ongenaakbaar hoog boven de huizen. Het strakke gebouw lijkt sinds zijn ontstaan op dit ei te hebben gewacht. Het is nu pas compleet.

Maar als je dan eenmaal binnen bent, terwijl je eigenlijk voor de buitenkant kwam, waar ga je dan heen? Marino Marini exposeerde. En Jeroen Krabbé. Ja, soms zijn keuzes gemakkelijk. Ik kende Marini niet, maar Krabbé wel. Vandaar, dat het Marini werd. Nog onwetend duwden we de eerste glazen deur open.  Er was een wereld vol aardse vrouwen. Katinka Wolkers. En dan tien keer. Twintig keer. Daar krijg ik het zelfs warm van. Getekend in gronderige kleuren. Intens moederlijk. Geurend als een bos in de herfst. Er stonden vrouwen in brons. Brede heupen, sterke schouders. Voeten geplant op de akker. Marini was geïnspireerd door de godenfiguren van de primitieven. De onvolmaakte Venussen uit de boerenculturen. Wie wilde luisteren hoorde ze ademen. Maar spreken deden ze niet.

d5313318lEen trap op, een gang uit. We kwamen in een andere faze van de kunstenaar: paarden en ruiters. Hij zocht de balans tussen de natuur en de cultuur. In het begin vormden de figuren een harmonie. Met de jaren tuimelden de paarden, vielen de ruiters er af. Hij reageerde daarmee op de oplopende spanningen van de Koude Oorlog en het stijgend rumoer van de jaren zestig. Hij was enorm onder de indruk van een 13de eeuws ruiterstandbeeld uit Duitsland. Zijn paarden waren warmbloedig. Zijn ruiters raakten verward. “Maar altijd zullen de ruiters weer opstaan”, schreef hij eens aan een vriend. Ruiter en paard vormen horizontale en vertikale lijnen. Dat spel kan niemand doven. Marini was ervan overtuigd dat uit het vervallene weer nieuw leven ontstaat.

“Als je wat mee mocht nemen”, vroegen we elkaar: “wat zou het dan zijn?” Een figuurtje dat luisterde naar de titel il miraculo: drie verschillende bronzen driehoeken, dubbelgevouwen zodat ze konden staan, samengevoegd tot een abstractie, maar verduld: een paard. Onmiskenbaar een paard. En toch ook helemaal niet.

Marini zocht balans tussen natuur en cultuur. Hij maakte de afstand groter en groter met de jaren. Groeiden wij zelf verder van onze wortels weg? Misschien. De jaren zestig komen ons nu over als een zee van overzichtelijkheid en orde. En zelfs de jaren zeventig met zijn oranje vitrage en bruin-paarse klaprozen behang is een veilig nest vergeleken bij onze tijd. Maar hoe groot de afstand bij Marini ook werd: hij vond de balans steeds terug.

Ik vond het troostrijk. Het was  bijna een openbaring, daar onder het ei in Zwolle.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s